In de Nederlandse Waddenzee en voor de kust leven twee soorten zeehonden: de gewone zeehond en de grijze zeehond. Het verschil tussen gewone en grijze zeehond zit vooral in het formaat en de vorm van de kop. De grijze zeehond is fors groter en heeft een lange, rechte snuit die op een paardenhoofd lijkt. De gewone zeehond is kleiner, ronder en heeft een korte snuit met een hondachtig gezichtje. Hieronder leer je beide soorten uit elkaar te houden, waar ze leven en wanneer hun pups geboren worden.
Kop, formaat en kleur
De duidelijkste manier om het verschil tussen gewone en grijze zeehond te zien, is de kop. De gewone zeehond heeft een korte, naar boven gerichte snuit en grote, ronde ogen die dicht bij elkaar staan. Vandaar de Engelse naam “harbour seal” en de associatie met een hondenkop. De neusgaten vormen een V-vorm die bijna samenkomt aan de onderkant.
De grijze zeehond is een ander verhaal. Het dier heeft een lange, brede snuit die recht doorloopt vanaf het voorhoofd, zonder duidelijke knik. Daardoor lijkt de kop op die van een paard of zelfs een hond met een lange neus. De neusgaten staan parallel en raken elkaar niet.
Ook het formaat helpt. Een volwassen grijze zeehond kan ruim twee meter lang worden en honderden kilo’s wegen; de mannetjes zijn fors. Een gewone zeehond blijft kleiner, rond anderhalve meter. De kleur is minder betrouwbaar: beide soorten variëren van zilvergrijs tot bruin met vlekken, maar grijze zeehonden hebben vaak grotere, grovere vlekken.
Waar leven ze in Nederland?
Beide soorten zijn thuis in de Waddenzee, het grootste leefgebied voor zeehonden in Nederland. Je vindt ze op zandbanken die bij eb droogvallen, waar ze liggen te rusten, op te warmen en hun jongen groot te brengen. Ook in de Zeeuwse en Zuid-Hollandse delta, zoals de Oosterschelde, leven flinke groepen.
De gewone zeehond houdt van beschutte zandplaten dicht bij geulen, zodat het water nooit ver weg is. De grijze zeehond zoekt vaker de buitenste zandbanken op, dichter bij de open Noordzee, en ligt er soms in grote groepen bij elkaar. Vanaf de Waddeneilanden, zeker Texel en Terschelling, zie je ze vaak vanaf het strand of tijdens een vaartocht.
Pup-seizoenen vergeleken
Een van de handigste manieren om het verschil tussen gewone en grijze zeehond te onthouden, is het pup-seizoen. De twee soorten krijgen hun jongen namelijk in compleet verschillende tijden van het jaar.
De gewone zeehond werpt haar pups in de zomer, ongeveer in juni en juli. Die pups kunnen vrijwel meteen zwemmen en gaan al snel het water in met de moeder. De grijze zeehond is later: haar pups worden midden in de winter geboren, ergens tussen november en januari. Die kleintjes hebben een dikke witte vacht en blijven de eerste weken op het droge, omdat hun babyvacht nog niet waterdicht is.
| Gewone zeehond | Grijze zeehond | |
|---|---|---|
| Formaat | Kleiner, ~1,5 m | Groter, tot ~2,3 m |
| Snuit | Kort, “hondenkop” | Lang, recht, “paardenhoofd” |
| Neusgaten | V-vorm, raken elkaar bijna | Parallel, los van elkaar |
| Pup-seizoen | Zomer (juni–juli) | Winter (nov–jan) |
| Pup kan zwemmen | Vrijwel direct | Pas na verharen, na weken |
Herkennen op de plaat
Zie je op een zandbank een groep zeehonden liggen, let dan eerst op de grootte en de kop. Liggen er een paar duidelijk grotere dieren met een lang, recht profiel tussen? Dan kijk je waarschijnlijk naar grijze zeehonden. Zijn de dieren juist klein en rond, met een schattig kopje dat omhoog wijst, dan zijn het gewone zeehonden.
Veel mensen verwarren de twee, en op afstand is dat begrijpelijk. Een verrekijker helpt enorm. Kijk dan naar het profiel van de snuit: dat verraadt het verschil tussen gewone en grijze zeehond sneller dan kleur of vlekkenpatroon. In de praktijk liggen beide soorten soms door elkaar op dezelfde bank.
Veelgestelde vragen
Welke zeehond zie ik het vaakst in Nederland?
De gewone zeehond is in aantal de meest voorkomende soort in de Waddenzee, maar de grijze zeehond is sterk in opkomst en op sommige plekken inmiddels heel talrijk. Je kunt beide soorten dus zomaar tegelijk zien.
Hoe weet ik snel het verschil tussen gewone en grijze zeehond?
Kijk naar de kop. Kort en hondachtig met een knik in het profiel is een gewone zeehond; lang en recht als een paardenhoofd is een grijze zeehond. Het formaat bevestigt het: grijze zeehonden zijn duidelijk groter.
Zijn zeehonden gevaarlijk?
Zeehonden zijn wilde roofdieren met scherpe tanden en een flinke bijtkracht. Ze vallen mensen niet aan, maar kunnen wel bijten als ze zich bedreigd voelen. Houd daarom altijd afstand en raak ze nooit aan.